محاسبه ظرفیت سختی گیر

محاسبه ظرفیت سختی گیر { ظرفیت سختی گیر(grain) } = (عدد ثابت)45/15×(hr) سیکل شستشو ×سختی کل آب ×(m3/hr) دبی آب ورودی

ميزان فلور اندازه گيري شده در منابع آب زير زميني( با فرمتPDF

ميزان فلور اندازه گيري شده در منابع آب زير زميني( با فرمتPDF

نحوة گندزدايي لوله‌هاي آبرساني، مخازن، چاهها

بخش نامه ها و دستاوردها
نحوة گندزدايي لوله‌هاي آبرساني، مخازن، چاهها

نحوه گندزدايي لوله‌هاي آب در اصلاح شبكه و يا توسعه شبكه
نحوه گندزدايي مخازن تعمير شده و يا جديدالاحداث
نحوه گندزدايي چاههاي تعمير شده و يا جديدالاحداث

نحوه گندزدائي لوله هاي آب در اصلاح شبكه و يا توسعه شبكه
با توجه به جدول زير به ازاي هر شاخه لوله مقدار كلر مورد نياز در نظر گرفته شود.

جدول گند زدائي لوله هاي آب

قطر لوله به ميلي متر	درصد خلوص كلر	كلر مورد نياز يك شاخه 5 متري به گرم	ساعت ماند كلر
100	70	72/1	12
150	70	8/3	12
200	70	75/6	12
250	70	6/10	12
300	70	2/15	12
350	70	77/20	12
400	70	9/26	12
500	70	42	12
600	70	60	12
700	70	83	12

مثال: اگر 100 شاخه لوله 200 ميليمتر در توسعه شبكه باشد كلر موردنياز 675 گرم خواهد بود (675=100*78/6) كه آنرا به صورت محلول درآورده و در حين آب اندازي خط وارد جريان آب مي نمائيم. جهت به جريان انداختن آب لوله لازم است شير انتهايي خط باندازه نيم دور باز گردد و پس از پر شدن كل لوله ها شير فلكه كاملاً بسته گردد و بعد از 12 ساعت آب تخليه ( اين آب غير قابل شرب است) و سپس آبگيري و به مصرف برسد.

نحوه گندزدايي مخازن تعمير شده و يا جديدالاحداث
طبق جدول زير مقدار كلر مورد لزوم محاسبه گردد.

حجم مخزن به متر مكعب	درصد خلوص كلر	كلر مورد مصرف به كيلو گرم	ساعت ماند كار
100	70	3/4	12
200	70	6/8	12
500	70	5/21	12
1000	70	43	12
1500	70	5/64	12
2000	70	86	12
5000	70	215	12
10000	70	430	12
20000	70	860	12

قبل از گند زدائي، جدار داخلي مخازن با برس سيمي تميز و شست وشو گردد و با توجه به حجم مخزن به ازاي هر متر مكعب 43 گرم پركلرين 70 درصد به صورت محلول آماده نمود.

نحوه گندزدائي چاه‌هاي تعمير شده يا جديد الاحداث
قبل از اينكه چاهي مورد استفاده قرار گيرد(چه پس از تعميرات- چه چاه جديدالاحداث ) بايد گندزدائي گردد تا آلودگي (توسط باكتريها) كه از طريق كار كردن وسايل و يا آبهاي سطحي به وجود آمده خنثي گردد. ابتدا بايد لوله جدار چاه و ديوار آن با محلول كلر قوي شست و شو گردد. براي اين منظور حجم آب چاه بايد محاسبه شود و بازاء هر متر مكعب 3/4 گرم كلر 70 درصد اضافه گردد
آب كلرزده چاه بايد 12 ساعت بماند و بعد آنرا با تلمبه خارج نمايند.
چنين آبي قابليت شرب را ندارد و نبايد به مصرف برسد.
جهت سهولت كار ميزان كلر مورد مصرف هر متر حفاري در داخل آب در سايزهاي مختلف در جدول زير اعلام مي گردد.

جدول گندزدائي چاه با كلر قوي

قطر لوله جدار به اينچ	قطر حفاري به اينچ	درجه خلوص(كلر) هيپوكلريت كلسيم	كلر مورد نياز در يك متر داخل آب گرم	ساعت ماند
10	12	70	2/3	12
12	14	70	3/4	12
14	16	70	6/5	12
16	18	70	7	12

جهت گندزدائي چاهي كه داراي جدار 12 اينچ است و 50 متر داخل آب است مقدار 215 گرم هيپوكلريت كلسيم 70 درصد (215=50×3/4) داخل سطل به صورت محلول درآورده و سپس به داخل چاه ريخته شود و پس از 12 ساعت به بيرون تخليه و بعداً بهره برداري گردد.

مقدمه ای بر زئولیت ها

زئوليت ها ، آلومينو سيليکات هاي بلوري و هيدراته فلزات قليايي و قليايي خاکي بويژه سديم ؛ کلسيم ، منيزيم ، استرانسيم و باريم هستند که شبکه ها ي سه بعدي متشکل از چهار وجهي هاي  [SiO₄]^4- و[AlO₄]^4- دارند. اين مواد براي نخستين بار در سال 1756 توسط يک معدن شناس سوئدي به نام فرديک کرونستد شناسايي شده اند و زئوليت نام گرفته اند.

واژه زئوليت به معني سنگ جوشان از ريشه يونايي "زين " به معناي جوشيدن و "ليتوس" به معناي سنگ است . اين نام مبتني بر اين واقعيت است که در هنگام حرارت دادن زئوليت ، مقدار زيادي آب، به صورت بخار خارج مي شود .

 

از نظر شيميدان ها زئوليت ساختماني است از پليمر هاي معدني که داراي اندامي چهار وجهي است ، ساختمان کلي اين چهار وجهي به صورت  TO₄ است که در آنها ممکن است T يک عنصر سه ظرفيتي مانند Al وB وGa  و يا چهار وجهي نظير Ge و Si و يا پنج ظرفيتي مثل P باشد و کليه اين چهار وجهي ها از طريق اکسيژن مشترک به يکديگر متصل مي شوند .

بعضي از کاربردهاي مهم زئوليت ها به شرح زير مي باشد:

الف- خالص سازي

-          خشک کردن (LNG ؛ گازهاي حاصل  از کراکينگ ، سردکننده ها )

-          حذف CO₂(گازطبيعي ، جداسازي هوا به وسيله ي سرد سازي )

-          حذف گوگرد ( شيرين سازي گاز طبيعي وLPG)

-          و...

از زئوليت هاي طبيعي نيز در بعضي از کاربردها مي توان استفاده کرد که عبارتند از :

الف- کاربردها در مقياس بزرگ

-          به عنوان پرکننده در کاغذ

-          در سيمان ها و بتن ها

-          مکمل غذاي حيوانات

-          کاربردهاي غربال مولکولي

-          جداسازي اکسيژن و نيتروژن از هوا

-          جاذب هاي مقاوم به اسيد و خشک کردن و خالص سازي

-          تبادلگر يوني در فرايند هاي کاهش آلودگي

فرمول سلول واحد زئوليت ها معمولا به صورت زير است:

M_x/nⁿ⁺ [(AlO₂^-)_x (SiO₂)_y ] .wH₂O

M: کاتيوني با ظرفيت n 
w: تعداد مولکول هاي آب بر واحد ساختماني

x و y: تعداد کل چهار وجهي ها بر سلول واحد   
(x+y): مجموع چهار وجهي ها در سلول واحد

y/x : مقادير 5-1 را به خود اختصاص مي دهند وليکن زئوليت هايي نيز قابل تهيه هستند که اين نسبت در آنها مي تواند به 100 يا بيشتر برسد.

قسمتي از فرمول که در کروشه قرار گرفته است ترکيب اصلي شبکه را نشان مي دهد.

کاتيون هاي فلزي که بار آنيوني اضافي در شبکه آلومينو سيليکاتي را خنثي مي سازند ، معمولا از فلزات قليايي و قليايي خاکي هستند و بعضي از آنها مي توانند به طور برگشت پذيري تعويض گردند . باقيمانده ي فضاي خالي موجود در زئوليت را ، مولکول هاي آب پر مي کنند.

در ساختار زئوليت ها چهار وجهي ها به گونه اي در کنار هم قرار مي گيرند که يک ساختار شبکه اي باز با منافذ و سطوح  بسيار زياد پديد مي آورند ، شبکه ي سه بعدي به وجود آمده شامل کانال ها و حفره ها يا قفس هاي به هم پيوسته اندکه کاتيون ها و مولکول هاي آب فضاهاي بين حفره ها را اشغال مي نمايند .معمولا آب موجود در شبکه بلورين زئوليت مي تواند با عمليات حرارتي به صورت برگشت پذير برطرف گردد.

1-      زئوليت هاي طبيعي : اين مواد در ابتدا به صورت يک جزء فرعي اما به صورت گسترده در حفره هاي بازالتي شناسايي شدند و استفاده از آنها به اين صورت ، در مقياس هاي صنعتي  عملي سخت و طاقت فرسا بوده است. تشکيل زئوليت ها تنها به ماتريس بازالتي محدود نشده است .بلکه رسوبات متنوعي در چند دهه گذشته شناسايي  شده اند ، زئوليت هاي طبيعي فراوان بوده و بعضي از رسوبات حاوي زئوليت داراي يک فاز زئوليتي خاص با خلوص 90% مي باشد .

از نظر صنعتي زئوليت هاي طبيعي داراي کاربردهاي کمي مي باشند که دليل اصلي آن يکنواخت نبودن خواص آنها است .همچنين ساختمان بلورين اين زئوليت ها از نظر اندازه ي حفره ها براي بسياري از کاربردهاي صنعتي مناسب نمي باشند.

در مورد شرايط و علل تشکيل زئوليت ها در طبيعت ، نظريه هاي گوناگوني ارائه شده است که یک نمونه  از آنها به شرح زير است :

الف – زئوليت ها اغلب در لايه هاي رسوبي ، بعد از تشکيل و دفن رسوبات در اثر واکنش آلومينيم سيليکات با آب حفره ها ، در درزها و شکستگي ها تشکيل شده اند .

 

 

الف – زئوليت ها اغلب در لايه هاي رسوبي ، بعد از تشکيل و دفن رسوبات در اثر واکنش آلومينيم سيليکات با آب حفره ها ، در درزها و شکستگي ها تشکيل شده اند .

ب- شيشه هاي آتشفشاني سيليسي را مي توان مواد اوليه ( آلومينيم سيليکات ) مورد نياز براي تشکيل زئوليت ها در طبيعت دانست.

ج- تمام کاني هاي گروه زئوليت که تا به حال در حدود 60 نوع آن شناسايي شده اند ، کاني هاي ثانوي بوده و از تخريب يا دگرساني کاني هاي اوليه اي نظير فلدسپات و فلدسپاتوئيد ها ،رس ها و در نهايت از ژلهاي سيليکاته ي طبيعي به وجود مي آيند.

ايران پتاسيل بسيار بالايي در اين زمينه دارا مي باشد . کانسارهاي زئوليت ايران در نواحي دماوند ، سمنان ، کرمان ، گردنه نعل شکن ( جاده ي قم – تهران ) کوه هاي جنوبي تهران ( کوه مره ) و اطراف حوض سلطان شناسايي شده اند . مساعد ترين نواحي ، جنوب دماوند ، اطراف ورامين ، سمنان در جنوب کوه هاي طلحه و همچين سر کوير رشم سمنان مي باشد.

1-     زئوليت هاي مصنوعي

زئوليت هاي مصنوعي مواد شيميايي ويژه اي با خلوص بالا هستند که دامنه ي کاربرد وسيعي دارند. محققين پيش از سال 1950 جهت توليد زئوليت ها در صدد تشکيل طبيعي و ژئوشيميايي کاني هاي شناخته شده بودند و تصور مي کردند که تشکيل زئوليت ها مستلزم ايجاد درجه حرارتي در حدود 200 تا 400 درجه سانتيگراد و دهها اتمسفر فشار مي باشد .اما در سال 1957 شيميدان ها موفق شدند زئوليت هايي در دماي پايين(C ⁰ 100 >) و در مقياس صنعتي تهيه نمايند.

توليد زئوليت ها

توليد زئوليت ها تحت شرايط گرمآبي انجام مي گيرد. اصطلاح گرمابي در اينجا به معني تبلور زئوليت ها از محلول آب دار حاوي اجزاي شيميايي لازم است. پليمرهاي آلومينا سيليس آبدار با وزن مولکولي کم يعني Si(OH)₄ و Al(OH)₃ مونومر هايي هستند که در اثر ترکيب با هم واحدهاي ساختاري ثانوي را در فاز محلول به وجود مي آورند  واحدهاي ثانوي يا به طور مستقيم به روي هسته يا وجهي از بلور در حال رشد مي نشينند  و يا قبل از اتصال به صورت چند وجهي بزرگتر شکل مي گيرند ، بسياري از واحدهاي ساختاري از اين قبيل ممکن است در محلول شکل بگيرند ، لکن فقط تعداد معدودي از آن ها هستند که با موفقيت به بلور در حال رشد متصل مي شوند  .نوع زئوليت به دست آمده توسط شرايط توليد تعيين مي شود .از جمله ي اين شرايط مي توان به غلظت مواد واکنشگر ،pH ، دما و غلظت مواد افزودني اشاره نمود.فاکتور هاي موثر بر فرايند توليد عبارتند از :

1-      طبيعت مواد شرکت کننده در واکنش و فرايند آماده سازي آن ها

2-      روشي که از طريق آن، مخلوط واکنش آماده مي شود و ترکيب کلي اجزاي مخلوط پس از آماده شدن

3-      همگن بودن يا غير همگن بودن

4-      pH مخلوط

5-      زمان ماند در دماي پايين براي ژل ها

6-      نطفه بندي ( هسته زايي )

7-      اضافه کردن افزودني هاي خاص

8-      دما و فشار

سه فاکتور اول نشانگر اين هستند که نطفه بندي به وسيله ي متغير هاي ترموديناميکي اي چون ترکيب ، دما يا فشار کنترل نمي شود .بلکه با فاکتورهاي حساس محيطي کنترل مي گردد. به طور کي واکنشگر ها عبارتند از : سديم آلومينات ، سديم سيليکات ؛ سيليسيک اسيد ، سديم هيدروکسيد که براي تنظيم pH اضافه مي شود .

 

میکروبیلوژی محیط

دی اکسید کلر

کشتن میکربها با افزودن کلر به آب بیمارستان ها جام جم آنلاین: دی اکسید کلر را می توان بااطمینان برای حذف لژیونلا و دیگر پاتوژن های ناشی از آب موجود در ذخیره آب بیمارستان ها بکار برد پیش از گندزدایی ، لژیونلا پنوموفیلا باکتری هایی که باعث بیماری لژیونر ها می شود ، در 57 درصد نمونه های آب در بیمارستان آنها یافت شد. پس از گند زدایی اسن میزان به 10 درصد کاهش یافت. هیچ مورد جدیدی هم از عفونت های بیمارستانی مربوط به لژیونلا گزارش نشده است. به گفته سرپرست این تحقیق دکتر جانت استاوت از مرکز پزشکی پیتسبورگ ، دی اکسید کلر یک ماده شیمیایی جدید نیست این ماده در تصفیه آب خمیر کاغذ و کاغذ بکار رفته است اما در مقیاس زیاد اثراتی را بر سلامت اعمال می کند. سطوح بالای محصولات جانبی این ماده شیمیایی باافزایش احتمال سقط جنین و سرطان ارتباط دارد. آژانس حفاظت از محیط زیست مقادیر ماکزیمم این ماده در آب شرب را معین کرده است. این گروه تحقیقاتی بر آن بود تا تعیین کند آیا دی اکسید کلر بکار رفته برای حذف پاتوژن ها از آب اثرات بر سلامتی را افزایش می دهد یا خیر که پاسخ منفی بود. ماکزیمم سطوح تعیین شده دی اکسید کلر و کلریت توسط آژانس حفاظت از محیط زیست به ترتیب 1 و 0.8 میلی گرم بر لیتر است. گندزدای آب با کلر منجر به کاهش کلونمیزاسیون لژیونلا شد و دیگر هیچ بیماری لژیونلای بیمارستانی گزارش نشد. همچنین تعداد کل باکتری ها پس از نصب سیستم کلر زنی کاهش یافت. لژیونلوز بیمارستانی اساسا در ایالات متحده و همه جهان گسترده است و تنها بیماران دارای سیستم ایمنی تضعیف شده نیستند که تحت تاثیر آن قرار می گیرند. برای مثال بیمارانی با مشکلات قلبی و یا کسانی که تحت جراحی قرار می گیرند نیز به این میکرب حساس اند.

دهمين همايش ملي بهداشت محيط:: همدان

 

دهمين همايش ملي بهداشت محيط:: همدان

http://sph.umsha.ac.ir/farsi/showpages.aspx?mid=95

وبای التور
	دریافت فایل PDF آموزش پیشگیری و مقابله با بیماری وبا حجم فایل: 321 KB نوع فایل : PDF برای دیدن این فایل به برنامه Adobe Reader احتیاج خواهد بود. در صورتی که این برنامه را بر روی دستگاه خود ندارید برای دریافت آن اینجا را  کلیک نمایید.

وبا (cholera) بیماری اسهالی مناطق گرمسیری (یا در فصول گرم مناطق دیگر) است كه توسط باكتریی بنام ویبریوكلرا ایجاد می‌شود که منحصراً انسان را مبتلا می کند و علایم آن ناشی از سمی است که توسط میکروب در روده انسان ترشح می گردد.
انتقال بیماری از طریق دست های آلوده، تماس با مواد دفعی و استفراغ بیماران و ملافه ها و لوازم آلوده، همچنین آب آلوده به مدفوع، سبزی و میوه های خام آلوده یا شسته شده با آب آلوده و یا غذای آلوده شده توسط دست یا مگس امکان پذیر است.
این باکتری بر روی مخاط دستگاه گوارش انسان تأثیر گذاشته و دفع مایع را از راه مدفوع افزایش می دهد. وبای التور یک بیماری حاد اسهالی است که بیماران وبائی بطور مشخص دچار اسهال آبكی همراه با دهیدراتاسیون می‌شوند. این بیماری به شدت مسری می باشد. ویژگی مشخص وبا آغاز ناگهانی اسهال جهنده بدون فشار و آبکی است که به دنبال آن استفراغ ، کم آب شدن سریع ، گرفتگی ماهیچه ها و کم شدن ادرار فرا می رسد. میزان کشندگی بیماری در صورت عدم جایگزینی سریع مایعات و الکترولیت بدن ۳۰ الی۴۰ درصد می باشد. وبا را می‌توان با مایع درمانی خوراكی یا تزریقی و جایگزینی الكترولیت‌ها بصورت موفق درمان كرد. معمولاً وبا از طریق آب یا غذای آلوده به مدفوع و یا حتی بزاق فرد آلوده منتقل می‌شود. آموزش مردم درباره غذا و آب سالم و شتشوی دستها پس از استفاده از توالت یا آبریز از بروز موارد جدید جلوگیری می‌كند.

علائم و نشانه ها
وبا طیف وسیعی دارد. تقریباً ۷۵ درصد از افرادی که دچار عفونت با ویبریوکلرا می شوند هیچ نشانه ای از بیماری ندارند، ۲۰ درصد دیگر دچار اسهال می شوند که از اسهال ایجاد شده توسط دیگر ارگانیسمها قابل افتراق نیست. در ۲ تا ۵ درصد از افراد مبتلا، عفونت اسهال آبکی ، استفراغ و از دست رفتن آب بدن رخ می دهد. در برخی موارد حتی تا ۲۵ لیتر آب را در روز دفع می شود ، اگر این آب از دست رفته جبران نشود برای فرد خطرناك و مرگ آور خواهد بود. وبای علامت دار با اسهال آبکی حجیم بدون تب و زورپیچ شکم آغاز می گردد. مدفوع بیماران وبایی ظاهر مایع شفاف آغشته به موکوس سفید رنگ می گیرد که مدفوع آب برنجی نام دارد. معمولاً بدون بو بوده یا بوی ماهی را دارد. استفراغ و کرامپ های دردناک در پاها شایع می باشد. در موارد شدید بیماری زورپیچ در معده و درد در دستها و پاها ممکن است وجود داشته باشد. پوست بدن در افراد مبتلا، چروكیده و ادرار آنان کم و بسیار غلیظ می شود.

 

علائم خطر : عطش فراوان استفراغ شدید و مداوم تب بسیار بالا دفع بیش از حد اسهال آبکی بی حالی شدید وجود خون در مدفوع عدم توانائی نوشیدن و خوردن وخیم شدن حال بیمار

دوره نهفتگی
دوره پنهانی وبا از چند ساعت تا ۵ روز بوده و بطور معمول ۱ الی۲ روز است و علائم بیماری ۲ تا ۳ روز طول می کشد و در بعضی از بیماران تا ۵ روز ادامه می یابد. شدت علائم بیماری به سرعت و مدت از دست رفتن مایعات بدن بستگی دارد.


راه های انتقال وبا :
بیشترین راه اپیدمی وبا در كشور، افراد ناقل و مبتلا به این بیماری هستند. انتقال وبا از انسان به انسان از راههای زیر صورت می گیرد :
آب آلوده به مدفوع ( منابع آب بدون نظارت ) شامل : استخرهای بدون کلر کافی و ...، آشامیدنی‌ها و خوراکی‌ های آلوده .
شایان ذکر است خوردنی و آشامیدنی آلوده با همه گیری وبا رابطه مستقیم دارد و شیردادن کودکان با بطریی که با ماده ضد عفونی به خوبی تمیز نشده باشد یک عامل خطر چشمگیر برای شیرخواران است.
توضیح ۱: انتقال توسط تماس مستقیم فرد به فرد مانند تماس با بیمار نادر است.
توضیح ۲: طبق دستور وزارت بهداشت و درمان، در حال حاضر کلیه مسئولین استخرهای سرپوشیده و سر باز ملزم به اضافه نمودن کلر تا اندازه  3.5 ppm می باشند.

ابتلای به وبا دارای سه مرحله است :

الف : مرحله تخلیه ای: بیمار ناگهان دچار اسهال شدید، بدون درد و آبکی می شود که به دنبال آن ممکن است استفراغ روی داده و مدفوع نمای آب برنجی دارد.
ب : مرحله کلاپس: به دلیل کم آبی بدن، بیمار به مرحله کلاپس وارد می شود و بصورت پایین افتادن فشار خون ، نبض خیلی ضعیف ، شکم فرورفته، دست و پای خیلی سرد ، قطع ادرار و ... نمایان می شود. (مرحله کم آب شدن بدن)
ج : مرحله بهبودی: اگر مایعات بدن بیمار جبران شود فشار خون بیمار رو به افزایش می رود و علائم حیاتی نرمال شده و بیمار از مرگ حتمی نجات می باید.

تعاریف مورد وبا
مورد مشكوك :
در مناطقی که وبا آندمیک (بومی) نمی باشد فرد بالای پنج سال زمانی مشکوک به وباست که دچار دهیدراتاسیون شدید شود. در مناطقی که همه گیری وبا وجود دارد یا آندمیک می باشد فرد بالای ۵ سال زمانی مشکوک به وباست که اسهال آبکی با حجم زیاد و ناگهانی داشته باشد.

مورد تأیید شده :
هرفرد دچار اسهال كه توسط آزمایشگاه‌های معتبر ویبریو كلرا O۱ یا O۱۳۹ از مدفوعش جدا شده، مورد تأیید شده می باشد.

برخی از عوامل مؤثر در همه گیری وبا
- عوامل میزبان كه موجب مقاومت در برابر بیماری وبا می‌شود شامل ایمنی ناشی از عفونت پیشین با ویبریوكلرا و تغذیه شیرخوار با شیر مادر می‌باشند.
- گفته می شود از آنجا که ویبریوکلرا در محیط اسیدی نمی تواند زندگی کند بیمارانی که آنتی اسید مصرف می کنند یا تولید اسید معده آنها کاهش یافته است به وبا مستعدتر می باشند. همچنین افراد با گروه خونی O بدلایل نامعلوم علائم شدید بیماری وبا را نشان می‌دهند.

گروههای سرمی وبا
تنها گروه O۱ و گروه O۱۳۹ بعنوان عوامل همه گیری‌های وبا شناخته شده‌اند.

چگونه باید با بیمار مبتلا به اسهال برخورد کرد:

• دفع زیاد مایعات از بدن منجر به مرگ می شود بنابراین درصورت وجود استفراغ، مدت ۱۰ الی۲۰ دقیقه به فرد هیچگونه خوراکی داده نشود. و سپس بتدریج شروع به خوراندن مایعات شود.

  • برای جبران کم آبی بدن بیمار مبتلا به اسهال به طریق زیر عمل شود:
    مایعات مورد نیاز برای کودکان (زیر 6 ماه): شیر مادر ، محلول O.R.S (او.آر.اس) ادامه تغذیه کودک با شیر مادر، حتی بیش از گذشته، در هنگام اسهال از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.
    مایعات مورد نیاز برای کودکان بالای 6 ماه و بزرگسالان: سوپ، دوغ، فرنی، چای خیلی کم رنگ و کم شیرین، محلول O.R.S

• ادامه تغذیه در جریان اسهال باعث بهبود سریعتر می شود و از مشکلات بعدی جلوگیری می کند.

• جهت تغذیه فرد مبتلا به اسهال همراه با بی اشتهایی، باید کوشش شود که فرد بیمار به دفعات و مقدار کافی تغذیه شود.

• کودکانی که دوران نقاهت پس از اسهال را می گذرانند لااقل به مدت یک هفته نیاز به غذای اضافی دارند.
   

نکات آموزشی و راه های پیشگیری از شیوع بیماری‌های عفونی دستگاه گوارش :
جهت پیشگیری از بیماری‌های قابل انتقال بوسیله آب و مواد غذایی از جمله بیماری‌های اسهال و حفظ سلامت خود و اطرافیان در منزل، تفریحگاه‌ها، پارك‌ها و در حین مسافرت به نكات زیر توجه فرمایید:

۱ - همیشه از آب لوله كشی تصفیه شده استفاده كنید و چنانچه از سلامت آب در دسترس اطمینان ندارید و از آب چاه، آب تانكرهای غیر کلر زده، آب چشمه ها، آب قنات ها و ... استفاده می‌کنید، ابتدا آنرا به مدت نیم ساعت جوشانده و پس از سرد كردن مصرف كنید و یا كلر زنی نمایید. (روش صحیح جوشاندن و کلرزنی در ادامه گفته خواهد شد)
۲ – از یخ های قالبی و کارخانه ای غیر بهداشتی استفاده ننمایید زیرا در آب مصرفی ، مراحل تولید و عرضه آن احتمال آلودگی به میکروب وبا و یا سایر میکروب ها وجود دارد.
۳ - هنگام سفر، آب و غذای سالم و مطمئن همراه داشته باشید و یا از نوشیدنیها و غذاهای با بسته بندی مطمئن و بهداشتی استفاده نمایید و در رودخانه ها یا آبهای مشکوک به هیچ عنوان شنا نکنید.
۴ - از آشامیدن آب‌های مشكوك در پارك‌ها، باغ‌ها و فضای سبز و از مصرف آب آشامیدنی که در منبع های آب و سقاخانه های کنار خیابان که دارای لیوان مشترک هستند و آبی که در اتوبوس های بین شهری که با استفاده ظروف عمومی و از یخ های قالبی برای سرد کردن آن، عرضه می شود، جداً خودداری نمایید.
۵ – برای نوشیدن آب از لیوان شخصی استفاده نمایید. در هنگام غذا خوردن از ظروف و قاشق و چنگال شخصی استفاده نمایید.
۶ - از مصرف مواد غذایی آماده، آب میوه و آب هویج، آب زرشک، معجون، فالوده، بستنی های غیرپاستوریزه و غیر کارخانه‌ای، بلال، فال گردو، ساندویچ، سالاد و دیگر مواد خوراكی و نوشیدنی‌هایی كه توسط فروشندگان دوره گرد عرضه می‌گردد جداً خودداری كنید.
۷ - همیشه از شیر و فرآورده‌های لبنی پاستوریزه استفاده كنید یا شیر را به مدت ۲۰ دقیقه قبل از مصرف بجوشانید.
۸ – حتی الامکان تا برطرف شدن خطر سرایت وبا، از مصرف سبزیجات، کاهو، کلم، خیار، گوجه فرنگی و ... خودداری نمایید و در صورت لزوم آن را طبق روشی که در ادامه گفته خواهد شد ضد عفونی نموده و سپس مصرف نمایید.
۹ - در موقع خرید و حمل مواد غذایی، اقلامی مثل نان را كه قابل شستشو و پختن مجدد نیستند را در كنار میوه و سبزیجات نشسته و گوشت خام قرار ندهید.
۱۰ - در مراسم عمومی همانند جشن ها، عروسی ها و ... حتی المقدور از مصرف سبزیجات، سالاد، میوه و بستنی خودداری نمایید مگر آن که کاملاً از شسته و ضد عفونی شدن و پاستوریزه بودن آنان اطمینان حاصل نمایید.
۱۱ - حتی الامكان از غذاهای طبخ شده در منزل استفاده كنید.
۱۲ - غذاها و مواد خوراكی باید تازه به تازه و به اندازه نیاز در یخچال و در ظروف سر بسته، دور از مگس و حشرات نگه‌داری شود.
۱۳ - از قرار دادن سبزی و میوه‌جات نشسته و ضد عفونی نشده در یخچال جداً خودداری كنید.
۱۴ - قبل از غذا خوردن و دست زدن به مواد غذایی، دست‌های خود را با آب و صابون خوب بشویید.
۱۵ - قبل از تهیه، توزیع و خوردن غذا و قبل از غذا یا شیر دادن به كودك حتماً دستها را با آب و صابون بشویید.
۱۶ - دستها را بعد از اجابت مزاج (رفتن به توالت)، شستن و تمیز كردن كودك و بعد از دست زدن به مواد غذایی خام نظیر سبزیجات، گوشت، ماهی و مرغ با آب و صابون بشویید.
۱۷ - زباله را در كیسه‌های مخصوص زباله جمع آوری و از انباشت آن خودداری کرده و در محل مخصوص جمع آوری زباله قرار دهید.
۱۸ - ضمن رعایت بهداشت فردی، از شنا کردن در استخرها، رودخانه ها، نهر ها و یا جوی های آلوده خودداری نمایید.
۱۹ – حتی المقدور از سفر کردن به کشورهای آلوده (همانند پاکستان، افغانستان، تاجیکستان، عراق، کشورهای شرق مدیترانه و شاخ آفریقا و ...) یا مناطق آلوده داخل کشور خودداری نمایید و در صورت ضرورت سفر توصیه های بهداشتی را کاملاً رعایت نمایید.
۲۰ - افرادی كه دچار ضعف عمومی بدن هستند، مانند مبتلایان به ایدز، هپاتیت، پیوند اعضایی‌ها، مصرف‌كنندگان داروهای شیمی‌درمانی و رادیوتراپی، دیالیزی‌ها، دیابتی‌ها و مبتلایان به بیماری‌های قلبی بیشتر در معرض خطر هستند و بیش از دیگران باید اصول بهداشت فردی را رعایت كنند.
۲۱ - خنك نمودن هوای محیط در حد كمتر از ۲۵ درجه و كم کردن رطوبت هوا به كمتر از ۵۰ درصد در کنترل شیوع وبا کمک می نماید.
۲۲ -  اسیدی نگه داشتن فضای معده (مصرف لیمو ترش تازه و دوغ پاستوریزه به همراه غذا) تا حد زیادی میكروب وبا را از بین می‌برد. به افرادی كه از داروهای آنتی‌اسید استفاده می كنند توصیه می شود با نظر پزشك معالج خود برای مدتی مصرف این داروها را كنار بگذارند.
۲۳ - تجویز آنتی بیوتیک مناسب باید توسط پزشک صورت بگیرد.
۲۴ - بیماری به مدت ۱ تا ۳ هفته (یعنی زمانی که میکروب در مدفوع یافت می شود) مسری است.
۲۵ - با مشاهده هر مورد از ابتلا به اسهال سریعاً به مراكز بهداشتی و درمانی مراجعه كنید. در صورتی كه فرد مبتلا به وبا به موقع به پزشك مراجعه كند درمان قطعی این بیماری امكان پذیر است.
۲۶ - مهمترین مشکل اساسی در بیماری وبا از دست دادن شدید مایعات و الکترولیتهای بدن می باشد، لذا پیش از رساندن بیمار به پزشک، خوراندن مایعات فراوان و محلول ORS به بیمار الزامی می‌باشد.
۲۷ - بدون تجویز پزشک از مصرف قرص های ضد اسهال به هر نحو خودداری کنید. بسیاری از افراد به دلیل خود درمانی و استفاده از برخی داروهای ضد اسهال در این بیماری دچار مشكلات حاد شده و باعث از دست رفتن زمان كه برایشان فوق‌العاده حیاتی است می‌شوند. زیرا مصرف این داروها موجب می شود میکروب فرصت بیشتری در روده برای تکثیر و دفع سم پیدا کند و بیماری تشدید شود.
۲۸ - گزارش سریع موارد بیماری وبا به مراکز ذیصلاح از مهمترین عوامل پیشگیری است چرا که نتیجه آن بیماریابی زودرس در جامعه و درمان سریع در مورد بیماری خواهد بود.

محلول ORS
اصلی ترین راه درمان وبا استفاده از مایعات و جبران آب دفع شده است چرا كه فرد مبتلا در مدت زمان كوتاهی آب بدن خود را از دست می‌دهد و جبران آب از دست رفته باید از طریق خوراكی ، استفاده ازORS و سرم های خاص صورت گیرد. از این رو روش تهیه و مصرف ORS در زیر توضیح داده شده است:

• پس از شستن دستها، تمام پودر محتوی یک بسته ORS را در یک ظرف تمیز بریزید و با اضافه کردن یک لیتر (۴ لیوان) آب آشامیدنی سالم، محلول را خوب به هم بزنید که پودر در داخل آن حل شود. این محلول باید همه روزه به صورت تازه فراهم و در مدت ۲۴ ساعت مصرف شود. ضمناً محلول حاصل نباید جوشانده شود.

• به محلول O.R.S نباید چیزی اضافه نمود.

• پس از هر بار دفع مدفوع و تا برطرف شدن علایم بیماری از آن استفاده نمائید.

• در مکانهایی که دسترسی به ORS مقدور نیست، مخلوط ساده ای از یک قاشق چایخوری سرپر (۵ گرم) نمک طعام و دو قاشق سوپخوری سر پر (۴۰ گرم) شکر را در یک لیتر آب آشامیدنی جوشانده شده حل نموده و تا بدست آوردن ORS مصرف نمایید.

گفتنی است کشف ORS پیشرفت عمده و علمی در مبارزه با وبا و دیگر بیماریهای اسهالی بوده است.

نحوه پاکسازی آبهای مشکوک و همچنین تهیه کلر مادر:
در موارد مشکوک به آلودگی آب برای ضد عفونی به دو طریق زیر عمل نمائید:

۱ - جوشانیدن آب به مدت حداقل ۳۰ دقیقه (از زمان جوش آمدن)
۲ - ضد عفونی با محلول کلر ذخیره ۱% (کلر مادر) برای آبهای شفاف ولی مشکوک به آلودگی.

طرز تهیه كلر مادر جهت ضد عفونی كردن آب:
۱۵ گرم (سه قاشق صاف مرباخوری) پرکلرین۷۰% (هیپوکلریت سدیم) را به یك لیتر آب اضافه كرده و برای ۲ دقیقه به هم بزنید. محلول پس از یک ساعت برای ضد عفونی کردن آب های مشکوک قابل استفاده است.
محلول کلر مادر را در بطری تیره رنگ، در جای خنک و دور از نور و دسترس اطفال نگهداری نمائید. این محلول به مدت یک ماه برای ضدعفونی آبهای مشکوک قابل استفاده است.
نحوه استفاده از کلر مادر:
برای ضد عفونی آب های مشکوک، با قطره چكان ۳ یا ۴ قطره از محلول کلر مادر را به هر لیتر آب اضافه نموده، بهم زده و بعد از یک ساعت آن را مصرف نمائید. آب ضد عفونی شده به این روش مدت ۲۴ ساعت قابلیت استفاده دارد.

روش کلی ضد عفونی کردن میوه جات و سبزیجات :

الف) پاکسازی: ابتدا سبزیجات را به خوبی پاک کرده و با آب شستشو دهید تا گل و لای آن برطرف گردد.
ب) انگل زدایی: سبزیجات را در یک ظرف ۵ لیتری آب (بسته به میزان سبزی) ریخته و به ازای هر لیتر آب ۳ تا ۵ قطره مایع ظرفشوئی معمولی به آن اضافه کرده و ظرف را از آب پر کنید و بهم بزنید تا تمام سبزی در داخل کفاب قرار گیرد. مدت ۵ دقیقه سبزی را در کفاب نگه دارید تا تخم انگلها از آن جدا شوند. سبزی انگل زدایی شده را از روی کفاب جمع آوری وتخلیه نمائید و ظروف و سبزی را مجدداً با آب سالم شستشو دهید تا باقی مانده مایع ظرفشوئی از آن جدا شود.
ج) ضد عفونی: برای ضد عفونی سبزیجات و از بین بردن میکروبها، یک گرم (نصف قاشق چایخوری) پودر پرکلرین ۷۰% را در ظرف ۵ لیتری پر از آب (هر ۵ لیتر آب ۱ گرم پرکلرین ۷۰%) ریخته کاملا حل کنید تا محلول ضد عفونی بدست آید، سپس سبزی انگل زدایی شده را برای مدت ۱۰ دقیقه در محلول ضد عفونی کننده فوق قرار دهید تا ضد عفونی گردد.
توضیح: اگر پرکلرین در دسترس نباشد می توانید از هر ماده ضد عفونی کننده مجاز دیگری که در داروخانه ها، سوپرمارکتها و ... عرضه می شود طبق دستورالعمل مصرف آن، استفاده نمائید.
د) آبکشی : سبزی ضد عفونی شده را مجدداً با آب سالم بشوئید تا باقی مانده کلر از آن جدا شود و سپس مصرف نمائید. سبزیجات ضد عفونی شده را از محلول بیرون آورده با آب سالم چندین بار شستشو دهید

شرایط محیطی مناسب برای همه گیری وبا
مناطق فاقد آب سالم و بهداشت محیط مناسب در خطر همه گیری وبا می‌باشند. این مناطق شامل نقاط شهری كه آب آن بمقدار كافی كلر زنی نمی‌شود و مناطق روستایی كه به لوله كشی و چاههای حفاظت شده دسترسی ندارند و مناطقی كه توالت و سیستم فاضلاب در آنها بطور معمول استفاده نمی‌شود، می‌باشند.

تدابیر بهداشت محیط :
- افزایش میزان كلر آب لوله كشی توسط شركت‌های آب و فاضلاب كشور تا از ورود و تكثیر عوامل بیماری زا جلوگیری شود.
- جلوگیری از فعالیت فروشندگان دوره‌گرد مواد غذایی توسط وزارت كشور، شهرداری و استانداری‌های سراسر كشور.
- با توجه به اینكه در برخی از نقاط حاشیه شهر نظیر محدوده جنوب تهران برای آبیاری سبزیجات احتمالاً از فاضلاب استفاده می‌شود، شهروندان حتی‌المقدور سبزیجات مصرف ننمایند و در صورت لزوم مصرف، هیچ نوع سبزی خامی را بدون عملیات پاک سازی و سالم‌سازی ( انگل زدایی، ضدعفونی) مصرف نكنند.
- پس از هر اجابت مزاج دست‌ها را كاملا با آب و صابون شست و شو داده و از سلامت آب آشامیدنی مصرفی اطمینان كامل داشته باشند.
- تامین آب سالم و تصفیه شده، دفع بهداشتی فاضلاب ، بهداشت خوراکیها و آموزش بهداشت به عنوان مؤثرترین روش پیشگیری .
- همچنین برای درمان وبا نباید وقت را از دست داد ، بیمارانی که کم آبی متوسط دارند باید با مایع خوراکی درمان شوند و به نزدیکترین مرکز درمانی یا بیمارستان منتقل شوند و در راه رسیدن به بیمارستان مایعات خوراکی به آنها داده شود. در موارد کم آبی شدید مستلزم دادن مایع از راه وریدی است که میزان مایعات و الکترولیتها توسط پزشک محاسبه و به بیمار تزریق می شود .
- اصل کار این است که دادن مایعات خوراکی باید برابر با میزان از دست دادن مایعات از راه دفعی باشد. به عنوان درمان کمکی توسط پزشک معالج آنتی بیوتیک داده می‌شود تا دوره بیماری را کوتاه و مدت دفع ویبریوری وبا از راه مدفوع کم شود.
- در نهایت نظارت و كنترل كیفی‌آب شرب شهری و روستایی، كنترل مراكز تهیه و توزیع مواد غذایی، نظارت بر دفع بهداشتی زباله‌ها، نخاله‌ها و فاضلاب شهری، نظارت بر اماكن عمومی همچون استخرها، نظارت بر كارخانجات یخسازی و كنترل پایانه های مسافربری را می توان از اقدامات بهداشتی عنوان كرد.

 

منبع:شهرداری منطقه۲۲