حشره شناسی پزشکی
سوسري ها
حشراتي به رنگ قهوه اي بلوطي يا سياه رنگ هستند، طول آنها 5-1 سانتيمتر، جلد براق و سخت دارند، سركوچك و داراي 1 جفت آنتن بلند و نخي شكل قطعات دهاني جونده است، بنابراين قادر به خونخواري نيستند، داراي 2 جفت بال ميباشند، بالهاي جلوئي ضخيم و چرم مانند و بالهاي عقبي غشائي است . سوسريها توسط بالهاي عقبي پرواز كوتاه ميكنند، پاها مشخص و شكم در بعضي از گونه ها تماماً و در تعدادي ديگر قسمتي از آنها توسط بال پوشيده شده است .
سوسريها همه چيز خوارند و از كاغذ ، پارچه هاي آهار دار ، خون خشك شده ، مدفوع ، حشرات مرده ، پس مانده غذاي انسان و هر ماده آلي تغذيه ميكنند . سوسريها علاقه وافري به گرما دارند و روزها پشت رادياتورها ، لوله هاي آب گرم ، چاههاي فاضلاب ، مجاري فاضلاب ، داخل تنه ها ، زير تختخواب ، پشت و داخل اجاق خوراك پزي ، يخچال و … يافت مي شوند و شبها براي تغذيه از پناهگاههاي خود خارج مي شوند. وجود سوسري ها در يك محل، نشانگر پائين بودن سطح بهداشت آن جامعه مي باشد .سوسريها بطور مكانيكي بسياري از عوامل بيماري زا را به انسان منتقل ميكنند مانند انواع تك يافته ها ، باكتريها ، نماترها،ويروسها به علاوه سوسريها موادي سياه رنگ و روغني از خود ترشح ميكنند كه ميتواند ايجاد آلرژي نمايد.
1-مبارزه مكانيكي و محيطي
- رعايت نظافت
- باقي نگذاردن ظروف نشسته درآشپزخانه ها
- جمع آوري خرده هاي نان و مواد غذائي در آشپزخانه ها
- بستن درب ظروف غذا
- بستن درب ظروف زباله ها يا كيسه هاي زباله-جمع آوري- دفن بهداشتي زباله
- تعويض دربهاي فرسوده و چهارچوب هاي آنها
- مسدود نمودن چاههاي فاضلاب و دهانه آنها با توري هاي فلزي
- مسدود نمودن هواكش ها با توري فلزي
- نصب توري بر روي دربها و پنجره ها
2- مبارزه شيميائي
- سمپاشي و گردپاشي اماكن داخل منازل مانند :
داخل قفسه ها – كمد لباسها ، جالباسي ، زير ظرفشوئي ، اجاق خوراك پزي ، يخچال و ظروف زباله ، چاههاي فضلاب
- طعمه گذاري با استفاده از اسيدبوريك و يا طعمه هائي كه از مواد چربي و يك حشره كشي بهداشتي تشكيل شده باشد.
توجه :
- هنگام سمپاشي كليه ظروف و مواد غذائي از قفسه ها خارج شوند و روي آنها پوشانده شود.
- كليه قسمتهاي آشپزخانه ، دستشوئي ها و حمام، سمپاشي شود.
- هنگام سمپاشي افراد سالخورده ، نوزادان ، كودكان و افراد بيمار از محل خارج شوند
- براي سمپاشي حتماً بايد از سموم بهداشتي و سمومي استفاده شود كه سوسريها نسبت به آن مقاوم نشده باشند
- در موقع سمپاشي اجاق خوراكپزي خاموش شود .
مگس خانگي
مگس خانگي داراي اندازه متوسط در حدود 9-6 ميليمتر برنگ خاكستري روشن يا تيره كه برروي پشت 4 نوار طولي سياه رنگ مشاهده مي شود . بالها شفاف و فاقد هر گونه لكه هستند اين مگسها اغلب با انسان معاشر بوده از انواع مواد از جمله پس مانده غذاي انسان و حيوانات ، شير ،شكر ، و ميوه هاي فاسد ، زباله هاي مختلف ، اجساد در حال فساد ، مدفوع ، خون تازه و خشك شده ، خلط سينه ، ترشحات بيني و …..تغذيه مينمايند . اين مگسها از مواد آلوده تغذيه نموده و از طريق برگرداندن آن مواد و مدفوع نمودن بر روي مواد غذائي و همچنين از طريق موهاي روي بدن ، عوامل بيماريزا را بطور مكانيكي منتقل مينمايند. مگس خانگي در انتقال باكتريها مانند شيگلا ، سالمونلا ، سل و جذام و تك يافته هاي انگل مانند اسهال آميبي ، تخم انواع كرمها ، ويروسها مانند فلج اطفال و هپاتيت ها و بسياري عوامل ديگر به انسان نقش دارند.
مبارزه
1-بهسازي محيط
- قراردادن زباله در كيسه ها ي در بسته ، سطلهاي درب دار
- دفن بهداشتي زباله
- سوزاندن زباله
- ايجاد توالتهاي بهداشتي
- دفع صحيح فاضلاب
- جلوگيري از انباشته شدن كودهاي دامي در مجاورت اماكن مسكوني
2- مبارزه فيزيكي و مكانيكي
- قرار دادن درب بر روي ظروف محتوي غذا
- نصب توري ضد زنگ يا پلاستيكي بر روي دربها ، پنجره ها و هواكشها
- نصب تله هاي نوري در فروشگاه هاي مواد غذائي ، لبنيات ، قصابي و مغازه ها
3- مبارزه شيميائي
- استفاده از اسپري حشره كش ها كه بطور موقت مگسها را ميكشد
- استفاده از محتوي حشره كشها از كارگاههاي مواد غذائي
- استفاده از طعمه هاي سمي محتوي مواد قندي و يك حشره كش بهداشتي
- استفاده از كاغذها و چسبهاي محتوي حشره كشها
- سمپاشي اماكن با استفاده از حشره كشهاي بهداشتي
پشه ها
حشرات نسبتاً كوچك با بدنه باريك به طول 6-4 ميليمتر هستند كه در روي سر داراي چشمهاي مشخص و 1 جفت آنتن بند بند و بلند وقطعات دهاني در ماده از نوع گزنده است. فقط پشه هاي ماده خونخواري ميكنند. بالها شفاف گاهي داراي لكه ها ئي است كه براي تشخيص به كارمي روند پاها بلند و بروي شكم نيز فلسهائي به رنگ هاي مختلف ديده ميشود.
پشه هاي ماده با گزش خود ايجاد حساسيت و خارش در محل گزش مينمايد تعدادي از پشه ها از انتقال عوامل بيماري زا ي متعددي نقش دارند مانند :
پشه ها ي آنوفل كه در انتقال بيماري مالاريا و تعدادي از فيلدها نقش دارند
مبارزه
1- مبارزه فيزيكي و محيطي
- زهكشي آبهاي راكد آبهاي راكد كه محل رشد و نمو لاروها ( نوزاد ) پشه ها ميباشد
- پركردن چاله ها كه محل رشد و نمو لاروها ( نوزاد ) پشه ها ميباشد
- پاكسازي ظروفي كه به عنوان لانه لاروي محسوب شوند مانند قوطي هاي كنسرو، بشكه هاي آب ، ظروف سفالي ، لاستيك فرسوده و….
- بستن درب ظروف سنتي كه مخزن آب بشمار مي آيند
- از بين بردن ماندابها
- ازبين بردن علفها و گياهان آبزي كه پناهگاه بعضي از پشه ها است
2- مبارزه مكانيكي
- نصب توري بر روي دربها و پنجره ها و هواكشها ، چاه فاضلاب
- استفاده از پشه بند در شبها
3- مبارزه شيميائي
- استفاده از روغن ها و فرآورده هاي نفتي در فاضلاب روها ، آبهاي راكد ، چاههاي فاضلاب
- استفاده از حشره كشهاي ابقائي بهداشتي مشروط به اينكه مقاومت مشاهده نشده باشد (جهت سمپاشي)
- استفاده از مواد دور كننده ( كه به قسمت هاي مختلف بدن ماليده مي شود و حشرات براي چند ساعت دور مي شوند )









این وبلاگ به منظور دسترسی جامعه بهداشت محیط ایران به مطالب تخصصی راه اندازی شده است امید است مثمر ثمر باشد.